Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego
     OBN
     biblioteka
     wydawnictwa
     nowości wydawnicze
     kwartalnik naukowy
 Komunikaty Mazursko-Warminskie
     badania naukowe
     aktualności
     sprawozdania
     pracownicy
     Towarzystwo Naukowe
     im. Wojciecha Ketrzynskiego
     Biuletyn Obwód Kaliningradzki
     Centrum Badań Wschodnich
     Nagroda im. W. Kętrzyńskiego
     Pracownia Kopernikańska
     Katalog on-line
     galeria
     sesje
     Ogłoszenia, konkursy
     kontakt
     archiwum  aktualności
O
Jacek Staszewski
 
Wettynowie
 

 
Cena książki to: 20.00 zł netto / 21.00 zł brutto;
 
Stan w magazynie: dostępne
 
Tylna okładka
 
Jest to pierwsza próba opisania w literaturze polskiej histo¬rii rodu Wettynów, z którym spotkamy się na kartach opra¬cowań dotyczących historii powszechnej, dziejów Polski, zwłaszcza niektórych jej fragmentów. Podobnie rzecz się przedstawia w historiografii niemieckiej, chociaż Wettynowie odgrywali w historii Niemiec o wiele większą rolę niż w dzie¬jach Polski. Najczęściej uwagę autorów przyciągała postać Au¬gusta II, elektora saskiego i króla polskiego. Mniej interesowa¬no się jego synem, rzadko podejmowano prace nad biografiami dzieci obu Augustów, a poza tym powstały one przed pierw¬szą wojną światową. Prace te wyczerpały zainteresowanie histo¬ryków dziejów regionalnych i do pogłębienia studiów nad Wet-tynami żyjącymi w XVIII w. nie dochodziło. Polska literatura historyczna w ogóle tymi „mniejszymi" potomkami Augusta II i Augusta III nie zajmowała się, przekazując wiadomości o nich w postaci zniekształconej przez autorów niemieckich, zwłaszcza pruskich, którzy pomniejszali zasługi najważniejszych przed¬stawicieli dynastii, pozostawiając ich osiągnięcia w zakresie kul¬tury, bo tych przemilczeć już się nie udawało.
Inicjatywa Ossolineum zaprezentowania polskim czytelni¬kom zasiadających na polskim tronie przedstawicieli dynastii rodzimych i założonych przez cudzoziemców pozwoliła na za¬jęcie się Wettynami, którzy panowali w Rzeczypospolitej nie¬co ponad sześćdziesiąt lat (królowie: 1697-1763, książę war¬szawski: 1807-1815). Według historyków ten dość krótki okres w historii dynastii, sprawującej władzę w Saksonii przez ponad 800 lat, zadecydował o upadku obu państw: Saksonii i Polski. Wina za ów upadek spadła w opinii licznych badaczy na obu Wettynów, którzy doprowadzili rządzone przez nich państwa do kresu politycznej egzystencji. .
W naszym opracowaniu główny nacisk położony został na lata panowania trzech przedstawicieli dynastii: królów Augu¬sta II i Augusta III oraz Fryderyka Augusta, księcia warszaw¬skiego. W wyniku własnych badań staraliśmy się poddać ana¬lizie rządy i dzieje polityczne, a zwłaszcza osobowości trzech władców. Ich działania i postaci podlegały szczególnie surowej ocenie historyków pochodzących z państw, które w sposób szczególny przyczyniły się do uzależnienia Polski i Saksonii od swoich interesów, a w końcu do rozbioru i likwidacji ich po¬litycznej egzystencji. Ta zbieżność losów obu państw nie bu¬dziła zainteresowania. Historykom niemieckim wystarczała konstatacja, że upadek Saksonii nastąpił na skutek zaangażo¬wania się elektora saskiego w sprawy polskie — zdobycia ko¬rony i utrzymania jej. Polscy historycy uważali, że Sasi dopro¬wadzili Rzeczpospolitą do upadku, nie interesowali się bo¬wiem jej losem i bardziej zajmowali się dziedziczną Saksonią niż elekcyjną Polską. .
Ponieważ historycy polscy od przeszło dwustu lat poszuku¬ją powodów rozbiorów Rzeczypospolitej — sugestie o winie Wettynów znalazły się w polskich opracowaniach. .
Nad rządami Augusta II jako pierwszy zatrzymał się Kazi¬mierz Jarochowski. W 1856 r. wydał pierwszy tom dziejów pa¬nowania tego władcy, kilkadziesiąt lat później w drugim tomie doprowadził swoją opowieść do 1704 r. Dopiero Józef Feldman, po pierwszej wojnie światowej, zajął się dalszymi dziejami pano¬wania Augusta. Potem nastąpiła przerwa w opisywaniu pano¬wania Wettynów. Do tematu wrócił Juliusz Willaume, pisząc 0 Fryderyku Auguście I, pierwszym królu saskim i zarazem księciu warszawskim. Józef Andrzej Gierowski w latach pięć¬ dziesiątych XX w. podjął wątek przerwany przez Feldmana na 1709 r. i jego zasługą stało się pobudzenie badań nad epoką sa¬ ską. Pokolenie historyków od lat sześćdziesiątych zaczęło wypełniać luki w badaniach historyków w przeszłości. Powstały opracowania dotyczące dziejów politycznych, jednak władcy nie budzili szczególnego zainteresowania, jakby wszystko na ich te¬ mat zostało powiedziane. .
Co do jednej opinii jestem pewny. Emanuel Rostworowski w świetnie napisanej książce poświęconej Stanisławowi Augu¬stowi Poniatowskiemu (Ostatni król Rzeczypospolitej. Geneza 1 upadek Konstytucji 3 maja, Warszawa 1966) postawił pyta¬ nie, na które brak było odpowiedzi: Patrząc na polityczny bi¬ lans panowania Stanisława Augusta, nasuwa się przypuszcze¬ nie, że gdyby zamiast niego na tronie zasiadł jakiś gnuśny, ale znający reguły gry europejskiej, a dla spraw narodowych obo¬ jętny Sas, to może nie mielibyśmy ani tak pięknego wieku oświecenia, ani rozbiorów (s. 318). .
Z perspektywy dziejów Wettynów odpowiedź nie może być pozytywna. .