Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego
     OBN
     biblioteka
     wydawnictwa
     nowości wydawnicze
     kwartalnik naukowy
 Komunikaty Mazursko-Warminskie
     badania naukowe
     aktualności
     sprawozdania
     pracownicy
     Towarzystwo Naukowe
     im. Wojciecha Ketrzynskiego
     Biuletyn Obwód Kaliningradzki
     Centrum Badań Wschodnich
     Nagroda im. W. Kętrzyńskiego
     Pracownia Kopernikańska
     Katalog on-line
     galeria
     sesje
     Ogłoszenia, konkursy
     kontakt
     archiwum  aktualności
O
Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego
 
Olsztyn 1945-2005 Kultura i nauka
 
Olsztyn 2006, wyd. I, B-4, oprawa karton, ss. 927
 
Cena książki to: 60.00 zł netto / 63.00 zł brutto;
 
Stan w magazynie: dostępne
 
Tylna okładka
 
     Wydana w 2003 r. na 650-lecie założenia Olsztyna monografia Olsztyn 1353-2003 zainspirowała pomysłodawców do podjęcia badań nad współczesną historią miasta. W 2005 r. minęło 60 lat, od kiedy Olsztyn ponownie znalazł się w grani¬cach Rzeczypospolitej.
     Rok 1945 był wyjątkowy w dziejach miasta. Olsztyn został dotknięty kataklizmem wojny, w gruzach legło zabytkowe Stare Miasto, domy wokół ratusza, spalony został dworzec kolejowy. Olsztyn był wyludniony, z 45 tys. mieszkańców po zajęciu przez wojska radzieckie pozostało 10 tys. Wydawało się, że odbudowa będzie procesem długotrwałym, tak jak zaludnienie, uruchomienie przemysłu, szkół i instytucji kultury.
     Tymczasem zaszła rzecz zdumiewająca: Olsztyn w szybkim tempie nie tylko odbudował się, ale w ciągu 60 lat rozbudował, wchłaniając okoliczne wsie, które stały się jego dzielnicami. Liczba ludności zaś w porównaniu z rokiem 1939 zwiększyła się czterokrotnie, osiągając 180 tys.
     Z miasta małego, prowincjonalnego, Olsztyn stał się stolicą regionu, najważniejszym ośrodkiem przemysłowym, a przede wszystkim centrum nauki i kultury. To wszystko zawdzięczamy tym, którzy po 1945 r. przybyli do Olsztyna z różnych stron Rzeczypospolitej i z nim związali swe losy. Prezentowaną książką staramy się zwrócić uwagę na te procesy, ujmując tylko jeden nurt życia społecznego - odradzanie się instytucji kulturalnych, tworzenie środowiska kultury oraz odbudowę od podstaw jednostek realizujących badania naukowe.
     Przedwojenny Olsztyn oprócz skromnego muzeum regionalnego i teatru nie stworzył wielkich instytucji kultury czy też środowiska literackiego. Nie miał żadnej szkoły wyższej ani placówki naukowej. Po 1945 r., w ciągu pół wieku, miasto odrobiło zaniedbania, stając się ważnym ośrodkiem kultury i nauki w Polsce północno-wschodniej, z szerokimi kontaktami zagranicznymi.
     Książka ukazuje przeobrażanie się Olsztyna z miasta zrujnowanego, wyludnionego, w centrum uniwersyteckie. Wydaw-cy postawili sobie zadanie udokumentowania tego procesu. W wielu wypadkach nie wszystko zostało opisane i zarejestrowane. Braki i niedostatki powinny jednak zainspirować do dalszych badań nad dziejami olsztyńskiej kultury i nauki.
     Zespół autorów został tak dobrany, by każdy opisywał środowisko, z którym jest związany emocjonalnie lub zawodowo. Założeniem było także, aby od szerokiego obrazu społeczeństwa przejść do opisywania kultury i nauki. Kultura i nauka to wszak nie tylko instytucje, ale przede wszystkim ludzie. Nie pominięto zatem społecznego ruchu kulturalnego, krajoznawstwa i turystyki, życia literackiego, muzycznego, scharakteryzowano działalność środowiska plastycznego. Osobne rozdziały poświęcono bibliotekom olsztyńskim, Muzeum Warmii i Mazur, Teatrowi im. Stefana Jaracza, olsztyńskiemu radiu. W sposób zwięzły przedstawiono historię prasy olsztyńskiej i ludzi, którzy ją tworzyli, znalazł się też szkic na temat związków Olsztyna z filmem oraz prezentacja olsztyńskich wydawnictw.
     Wiele miejsca poświęcono nauce - od jej skromnych początków aż po naukę uniwersytecką. Olsztyn stał się bowiem dużym ośrodkiem naukowym, którym nigdy przedtem w swej historii nie był. Zrozumiałe jest więc tak obszerne, choć nie do końca zadowalające, potraktowanie środowiska naukowego w powojennym 60-leciu.
     Książka wydobywa z niepamięci wielu znakomitych twórców i pokazuje, jak silne środowisko kulturalne i badawcze zostało tu stworzone. Oczywiście, nie sposób było wymienić wszystkich, którzy działając na polu nauki i kultury zasłużyli na wymienienie. Wydawcy mają nadzieję, że w niedługim czasie mieszkańcy Olsztyna doczekają się opracowania biograficznego noszącego tytuł Olsztyniacy XX wieku.
     Książkę Olsztyn 1945-2005. Kultura i nauka przekazuje¬my Czytelnikom, mieszkańcom Olsztyna i tym wszystkim, którzy choć w naszym mieście nie mieszkają, ale którym Olsztyn nadal jest bardzo bliski.