Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego
     OBN
     biblioteka
     wydawnictwa
     nowości wydawnicze
     kwartalnik naukowy
 Komunikaty Mazursko-Warminskie
     badania naukowe
     aktualności
     sprawozdania
     pracownicy
     Towarzystwo Naukowe
     im. Wojciecha Ketrzynskiego
     Biuletyn Obwód Kaliningradzki
     Centrum Badań Wschodnich
     Nagroda im. W. Kętrzyńskiego
     Pracownia Kopernikańska
     Katalog on-line
     galeria
     sesje
     Ogłoszenia, konkursy
     kontakt
     archiwum  aktualności
O
Edmund Wojnowski
 
Obwód Kaliningradzki Federacji Rosyjskiej - od obszaru zamkniętego ku rejonowi współpracy (1946 - 2006)
 

 
Cena książki to: 15.00 zł netto / 15.75 zł brutto;
 
Stan w magazynie: dostępne
 
Tylna okładka
 

Obwód Kaliningradzki Federacji Rosyjskiej znajduje się w sferze zainteresowań długoterminowej strategii rządu rosyjskiego. Ewolucja z pozycji najbardziej na zachód wysuniętego skrawka Rosji, ze wszystkimi geostrategicznymi konsekwencjami z tego wynikającymi, ku roli „regionu pilotażowego" w zbliżaniu Rosji do Unii Europejskiej, a ostatnio „regionu współpracy" jest w toku i nabiera wyrazistości. Zainteresowanie obwodem w Rosji, a zwłaszcza w Unii Europejskiej, rośnie, można rzec, proporcjonalnie do problemów, jakie on stwarza zarówno Rosji jako jej eksklawa nad Bałtykiem, jak i Unii Europejskiej jako enklawa w Unii rozszerzonej o Polskę i Litwę. Problemu kaliningradzkiego nie da się sprowadzić do „czarnej dziury cywilizacyjnej" w środku UE ani do innych ogólników wyrażających zaledwie część prawdy. Wymaga on poważnych i głębokich studiów, których wyniki posłużą do diagnoz i decyzji zaspokajających aspiracje Rosji, w tym mieszkańców obwodu, a Unii Europejskiej ułatwiających stworzenie silnej, jednolitej przestrzeni gospodarczej wokół Bałtyku.
Polska jako członek Unii Europejskiej jest zainteresowana pomyślnym rozwiązaniem węzła kaliningradzkiego, gdyż stwarza to szansę na kooperację w sty­lu europejskim. Tylko taka perspektywa powinna nas satysfakcjonować, inaczej bowiem ugrzęźniemy w prowincjonalizmie. Udział w grze o Kaliningrad wymaga znajomości reguł gry i partnera. Wychodząc z takiego założenia, autor proponuje wszystkim, którzy w obwodzie kaliningradzkim realizują lub będą realizować polskie i własne interesy, a także zainteresowanym nowymi dziejami obwodu, niniejszą książkę. Nie jest to monografia obwodu, nie jest to też analiza stosunków społeczno-gospodarczych czy politycznych. Jest to próba uporządkowania istotnych informacji o tym regionie, zawartych w rozmaitych opracowaniach i wydawnictwach, a za okres ostatnich dziesięciu lat - w prasie ogólnorosyjskiej i kaliningradzkiej. Zachowany tu został umiaru w ferowaniu oceny zjawisk czy wydarzeń, a zwłaszcza ludzi. Jest to raczej przybliżenie polskiemu czytelnikowi obrazu różnych stron rzeczywistości kaliningradzkiej na podstawie faktów.
Trzon książki stanowią informacje o powstaniu obwodu kaliningradzkiego i jego funkcjonowaniu jako części składowej Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej - w charakterze zamkniętego dla cudzoziemców obwodu o strategicznym znaczeniu militarnym. Chociaż lata sześćdziesią­te charakteryzowały się przyspieszeniem i uporządkowaniem rozwoju gospodarczego oraz nowymi dokonaniami w rozwoju instytucji naukowych, szkolnictwa, ochrony zdrowia i kultury, nie zmieniło to strategiczno-militarnego charakteru obwodu. Trend rozwojowy kontynuowany był także w latach siedemdziesiątych. Powstał Państwowy Uniwersytet Kaliningradzki i wiele instytutów naukowo-badawczych związanych z gospodarką morską, a rybactwem w szczególności. W tym czasie Kaliningrad urósł do rangi drugiego ośrodka rybołówstwa morskiego ZSRR, a przemysł rybny zajmował ważne miejsce w jego gospodarce.
Lata osiemdziesiąte uznawane były za okres „zastoju" i pierestrojka nie wniosła wyraźnego ożywienia do życia społeczno-gospodarczego regionu. W drugiej połowie tego okresu rozpoczęto pierwsze nieśmiałe reformy życia politycznego, jakie doprowadziły do ukształtowania się ośrodka reformatorskiego, w którym czołową rolę odgrywał prof. Jurij Matoczkin. Najwięcej uwagi poświęcono zatem dekadzie lat dziewięćdziesiątych i początkowi XXI w., kiedy rozpoczął się i rozwinął proces transformacji systemowej. Na jego kształt i przebieg niewątpliwy wpływ wywarło przekształcenie się obwodu kaliningradzkiego w eksklawę Rosji nad Bałtykiem. Poszukiwanie roli tego regionu w geopolityce czy geostrategii Moskwy trwało przez całe dziesięciolecie 1990-2000. Wszystko wskazuje na to, że cele strategiczne Rosji wobec obwodu kaliningradzkiego zostały ujęte w tezie: „Region pilotażowy Rosji we współpracy z Unią Europejską". Definiowanie roli pilotażowego regionu jest w toku i trwa zarówno w rządzie rosyjskim, lokalnych władzach Kaliningradu, które zastępują pojęcie „regionu pilotażowego" nazwą „region współpracy", jak i w organach Unii Europejskiej. Polska musi znaleźć swoje miejsce w tym procesie. Trudno wyobrazić sobie, by nasze propozycje ograniczyły się do tradycyjnych stosunków przygranicznych lub przyjaznych kontaktów między regionami, tym bardziej że Polska aspiruje do odgrywania znaczącej roli w kształtowaniu polityki wschodniej Unii Europejskiej, której członkiem jest od 1 maja 2004 r.