Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego
     OBN
     biblioteka
     wydawnictwa
     nowości wydawnicze
     kwartalnik naukowy
 Komunikaty Mazursko-Warminskie
     badania naukowe
     aktualności
     sprawozdania
     pracownicy
     Towarzystwo Naukowe
     im. Wojciecha Ketrzynskiego
     Biuletyn Obwód Kaliningradzki
     Centrum Badań Wschodnich
     Nagroda im. W. Kętrzyńskiego
     Pracownia Kopernikańska
     Katalog on-line
     galeria
     sesje
     Ogłoszenia, konkursy
     kontakt
     archiwum  aktualności
O
Grzegorz Białuński(redaktor),
Mirosław J. Hoffman,
Bogdan Radzicki (sekretarz)
 
PRUTHENIA Tom II
 
Olsztyn 2006
 
Cena książki to: 15.00 zł netto / 15.75 zł brutto;
 
Stan w magazynie: dostępne
 
Tylna okładka
 
Etnogenezę Bałtów Zachodnich, do których zalicza się Prusów, wiązano z nałożeniem się ludności ceramiki sznurowej (Indoeuropejczyków) na ludność kultury ceramiki grzebykowej (Ugro-Finowie lub Lapończycy) i powstaniem tzw. kultury rzucewskiej pod koniec III tys. p.n.e. bądź też przyjmowano uformowanie się kultury zachodniobałtyjskiej w okresie brązu, lub dopiero w epoce żelaza, jako tzw. kultury kurhanów zachodnio-bałtyjskich około połowy I tys. p.n.e. Ostatnio przesuwa się ten proces na okres jeszcze późniejszy. Zauważono bowiem, że mimo różnic między kulturami archeologicznymi południowo-wschodniego Bałtyku a górnego i środkowego Dniepru łączy je w okresie późnorzymskim występowanie ozdób z tzw. emalią żłobkową. W tym zespole kultur można by widzieć wspólnotę bałto-słowiańską, na której peryferiach kształtowały się etnosy bałtyjski i słowiański. To skomplikowane zagadnienie, którego rozwiązanie implikowane jest zresztą przez szereg innych problemów, będzie zapewne jeszcze przedmiotem dyskusji.
Z danych hydronimii wynika jednak, że w strefie pobrzeża, na Sambii i Powiślu, obok substratu bałtyjskiego występował tu także tzw. wenetyjski („staroeuropejski"), należący do grupy italsko-celtyckiej, a łączony z kulturą łużycką.
Natomiast o Prusach można mówić dopiero od wczesnego średniowiecza. W historiografii geograficzny i etniczny zasięg terminów Prusy, Prusowie nie jest ujmowany jednolicie. Część badaczy uważa, że pojęcia te odnoszą się do ludności zachodniobałtyjskiej, zamieszkałej między Bałtykiem, dolną Wisłą oraz środkowym i dolnym Niemnem. Inni jednak sądzą, że nie obejmowały one Jaćwięży, a także Galindii czy Skalowii. Powyższe dwie tezy formułowano w oparciu o źródła pisane, dane językowe i archeologiczne.
Moim celem jest ponowne rozpatrzenie geograficznego i etnicznego zasięgu terminów Prusy, Prusowie; wskazanie na czynniki integrujące i dezintegrujące w zakresie struktur społeczno-gospodarczych, politycznych, terytorialnych, religii, obyczajów, prawa oraz na tej podstawie określenie etnonimów tworzących Prusy i Prusów. Ważny jest również spór o demokratyczny lub arystokratyczno-władczy charakter ustroju Prus do końca XII w. Na końcu próbuję przerzucić pomost między starożytnością a wczesnym średniowieczem.