Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego
     OBN
     biblioteka
     wydawnictwa
     nowości wydawnicze
     kwartalnik naukowy
 Komunikaty Mazursko-Warminskie
     badania naukowe
     aktualności
     sprawozdania
     pracownicy
     Towarzystwo Naukowe
     im. Wojciecha Ketrzynskiego
     Biuletyn Obwód Kaliningradzki
     Centrum Badań Wschodnich
     Nagroda im. W. Kętrzyńskiego
     Pracownia Kopernikańska
     Katalog on-line
     galeria
     sesje
     Ogłoszenia, konkursy
     kontakt
     archiwum  aktualności
O
Ryszard Tomkiewicz
 
Olsztyński Rok 1956
 
Olsztyn 2007, ark 15,4 ss.210
 
Cena książki to: 25.00 zł netto / 26.25 zł brutto;
 
Stan w magazynie: dostępne
 
Tylna okładka
 
Wydarzenia 1956 r. były w Polsce Ludowej pierwszym kryzysem tak wielkiej skali, o wymiarze ponadlokalnym. Do przemian wiodła długa droga zapoczątkowana śmiercią Józefa Stalina w marcu 1953 r. Zintensyfikowanie wydarzeń stało się możliwe po XX Zjeździe KPZR, zwołanym w lutym 1956 r., a z kolei zmiany zaistniałe w Polsce podczas VIII Plenum KC PZPR w połowie października 1956 r. stały się impulsem do wybuchu rewolucji na Węgrzech. Jak zauważył Andrzej Friszke, wydarzenia rozgrywały się na trzech równoległych i oddziałujących na siebie płaszczyznach. Pierwsza z nich to polityczne rozgrywki we władzach PZPR, druga - to ruch odnowy ogarniający różne środowiska: członków PZPR, dziennikarzy, organizacje młodzieżowe i robotnicze; trzecia płaszczyzna to masowe i spontaniczne reakcje i zachowania. Kwestia rewolucji węgierskiej i ogromnego poparcia jakim darzono w Polsce ten zryw, znalazła szeroki oddźwięk na wszystkich wymienionych płaszczyznach.
To, co zaszło w Polsce w roku 1956 postrzegane i interpretowane było odmiennie przez różne środowiska. Inaczej odbierali je ludzie biorący udział w wiecach i manifestacjach, a inaczej przedstawiciele władzy, którzy w latach poprzedzających Październik, żyli w odseparowaniu od społeczeństwa. Jeszcze inaczej wydarzenia mogły być odczytywane z ówczesnej prasy, mimo widocznych zmian, nakłaniającej jednak do „naprawy socjalizmu", a nie do odejścia od niego. Natomiast wśród społeczeństwa górę brały wątki religijne i narodowe ściśle powiązane z antypatią i wręcz wrogością wobec Związku Radzieckiego. Jak zwrócił uwagę Paweł Machcewicz, osią wokół której kształtował się ruch społeczny polskiego Października, była właśnie antyrosyjskość i antysowietyzm. Październik miał wymiar ogólnonarodowy. W 1956 r. wypadki z udziałem społeczeństwa następowały błyskawicznie, w dużym stopniu spontanicznie, choć jak twierdzą niektórzy badacze, nie bez pewnych inspiracji ze strony władz. Po raz pierwszy od wielu lat pojawiły się masowe ruchy społeczne trudne do pokierowania i skontrolowania. Nie pozostawiły jednak po sobie żadnych trwałych struktur. W skali kraju najbardziej widoczni w zajściach byli robotnicy, chłopi i studenci. W Olsztynie dominowali przede wszystkim studenci i, przynajmniej w pierwszej fazie, także dziennikarze.
Wypadki październikowe stały się ważną cezurą oddzielającą fazę wstępnego jak się mogło wydawać po oficjalnych doniesieniach „optymistycznego i nieskazitelnego" - okresu budowania socjalistycznego państwa od etapu następnego…